Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji bije na alarm. Choć rząd zapowiadał potężne inwestycje w bezpieczeństwo i budowę nowoczesnych schronów, polskie samorządy mają poważne problemy z efektywnym wydatkowaniem przyznanych na ten cel funduszy. Głównym hamulcowym okazała się sztywna biurokracja i zawiłe przepisy.
Jeszcze w lutym tego roku resort spraw wewnętrznych dumnie zapowiadał masowe inwestycje w budowę oraz modernizację budowli ochronnych w całym kraju. Dziś jednak Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przyznaje, że wydatkowanie tych środków napotyka na barierę lokalnej rzeczywistości.
„Główną przyczyną niskiej absorpcji środków jest sztywny podział pomiędzy obszary Programu, uniemożliwiający dysponentom sprawne reagowanie na dynamicznie zmieniające się uwarunkowania rynkowe i wykonawcze. Szczególne trudności i niską dynamikę wydatków zidentyfikowano w obszarze 1 (Obiekty zbiorowej ochrony). Wynika to bezpośrednio z długotrwałości procesu zamówień publicznych oraz procesów inwestycyjno-budowlanych” – wskazuje resort w wydanym komunikacie.
Polskie realia samorządowe: Prawo zamówień publicznych i brak kadr
Eksperci wskazują, że problem tkwi głębiej – w polskich realiach administracyjnych. Mniejsze gminy często nie dysponują wystarczająco liczną kadrą inżynieryjną, które mogłyby sprawnie nadzorować tak skomplikowane projekty inżynieryjne, jakimi są schrony podziemne. Dodatkowo, rygorystyczne procedury wynikające z Ustawy o zamówieniach publicznych (Pzp) oraz długotrwałe oczekiwanie na decyzje administracyjne i pozwolenia na budowę sprawiają, że samorządy nie są w stanie szybko przetłumaczyć milionowych dotacji na gotowe obiekty.
Mimo tych trudności, skala działań robi wrażenie. Do 30 września br. eksperci MSWiA pozytywnie zaopiniowali około 5,9 tys. projektów inwestycji budowlanych o łącznej wartości ok. 4,1 mld zł oraz ok. 13 tys. zakupów inwestycyjnych (powyżej 50 tys. zł każde) o łącznej wartości 3,3 mld zł.
Warto przypomnieć, że w ramach flagowego Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (POLiOC) na lata 2025-2026 zaplanowano wydanie łącznie prawie 34 mld złotych. Z tej kwoty blisko 10 mld zł ma zostać bezpośrednio rozdysponowane wśród samorządów, co oznacza, że resort i lokalne władze muszą pilnie wypracować mechanizmy przyspieszenia wydatkowania funduszy, zanim czas przeznaczony na realizację programu bezpowrotnie minie. Zatem owszem, na prawdziwe podziemne schrony dla celów obrony cywilnej jeszcze kolejny rok (lata) zaczekamy…
