Od stycznia 2026 roku wszystkie inwestycje dotyczące obiektów zbiorowego zamieszkania i obiektów użyteczności publicznej, posiadające konstrukcje podziemne, będą musiały spełniać wymagania miejsc doraźnego schronienia, inaczej nie zostanie wydane pozwolenie na ich budowę. Wszystko to w ramach nowej ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej.
W budynkach użyteczności publicznej należy zapewnić budowle ochronne (schrony lub ukrycia), jeśli jest to uzasadnione potrzebą zapewnienia miejsc schronienia oraz jest to możliwe ze względu na istniejące w budynku rozwiązania techniczno-budowlane.
Budynkiem użyteczności publicznej, w którym organ ochrony ludności wyznacza budowlę ochronną, jest budynek posiadający co najmniej jedną kondygnację podziemną, przeznaczony na określone potrzeby:
- Administracja i sądownictwo: Przeznaczony w całości lub w części na potrzeby administracji publicznej lub wymiaru sprawiedliwości, w którym swoją siedzibę ma organ administracji publicznej lub wymiaru sprawiedliwości (z wyłączeniem budynków MON).
- Służba zdrowia: Szpitale.
- Podmioty ochrony ludności: Budynki stale użytkowane w całości lub w części przez podmioty ochrony ludności wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 1–36 ustawy.
- Duże skupiska ludzi (powyżej 50 osób): Budynki, w których może przebywać więcej niż 50 osób, przeznaczone na potrzeby działalności leczniczej, pomocy społecznej, nauki, szkolnictwa wyższego, oświaty, wychowania, a także budynki biurowe, kultury, turystyki lub sportu.
- Inne duże budynki: Inne budynki użyteczności publicznej lub ich części, w których może przebywać więcej niż 100 osób lub które mają powierzchnię przekraczającą 2500 m².
Kiedy można odstąpić od zapewnienia budowli ochronnej:
Organ ochrony ludności nie wyznaczy budowli ochronnej w budynku użyteczności publicznej, jeżeli spełniona jest choć jedna z poniższych przesłanek:
- Brak jest możliwości spełnienia wymagań technicznych dla budowli ochronnych.
- Brak jest potrzeby zapewnienia określonej liczby miejsc schronienia w schronie lub ukryciu.
- Brak jest ekonomicznej zasadności dla inwestycji niezbędnej do zapewnienia schronu lub ukrycia.
- Istnieje nieakceptowalne ryzyko związane z potencjalnymi sytuacjami awaryjnymi lub katastroficznymi (np. awarie przemysłowe, katastrofy naturalne), które mogą zagrażać bezpieczeństwu osób w schronie/ukryciu.
- Istnieje możliwość zapewnienia schronienia użytkownikom budynku w innej budowli ochronnej znajdującej się w odległości nieprzekraczającej 500 metrów, mierzonej po przewidywanych drogach poruszania się ludzi, od wyjść z budynku do wejścia do obiektu, w którym zapewniono budowlę ochronną.
- Budynek znajduje się w posiadaniu jednostki przewidzianej do militaryzacji lub zmilitaryzowanej (z wyjątkiem jednostek podległych lub nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych)
Wymogi dla miejsc doraźnego schronienia (MDS)
- Kondygnacje podziemne w budynkach użyteczności publicznej lub budynkach mieszkalnych wielorodzinnych oraz garaże podziemne, jeżeli nie przewidziano w nich budowli ochronnej, należy projektować i wykonywać w sposób umożliwiający zorganizowanie w nich miejsc doraźnego schronienia (MDS)
Wymagania konstrukcyjne dla MDS (projektowanie):
Konstrukcja obiektu budowlanego projektowana pod organizację MDS musi spełniać następujące wymagania (Załącznik nr 1 do Rozporządzenia MSWiA):
- Musi zapewniać zachowanie stanu granicznego nośności we wszystkich elementach konstrukcyjnych przy oddziaływaniu obliczeniowego obciążenia wyjątkowego o wartości co najmniej 10 kN/m²
- Dla budynków o konstrukcji szkieletowej lub w technologii wielkiej płyty: 10 kN/m² powiększone o 2,5 kN/m² na każdą kondygnację powyżej drugiej.
- Dla budynków o konstrukcji innej niż wymienione: 10 kN/m² powiększone o co najmniej 5 kN/m² na każdą kondygnację powyżej drugiej.
Dopuszcza się uwzględnienie systemu podpór tymczasowych wzmacniających nośność stropu, jeśli ciężar pojedynczego elementu w systemie nie przekracza 50 kg, a strop ma zaprojektowane i wyznaczone miejsca do zamocowania systemu podporowego.
Minimalne wymagania dla elementów konstrukcyjnych przystosowanych na MDS:
- Strop żelbetowy o wytrzymałości co najmniej C25/30 i grubości:
- Co najmniej 0,2 m (poza strefą zagruzowania lub pod budynkiem niskim).
- Co najmniej 0,25 m (pod budynkiem średniowysokim lub w strefie zagruzowania od takiego budynku).
- Co najmniej 0,3 m (pod budynkiem wysokim lub wysokościowym).
- Ściany nośne żelbetowe o grubości co najmniej 20 cm, lub murowane z cegły pełnej/bloczków silikatowych pełnych o grubości co najmniej 24 cm.
- Ściany zewnętrzne bez okien lub z oknami przystosowanymi do zabezpieczenia, przy czym łączna powierzchnia otworów okiennych w części nadziemnej ściany nie może być większa niż 30% tej powierzchni, a pojedynczy otwór nie większy niż 2 m²
W przypadku nowych budynków zapowiadane regulacje mogą spowodować zmniejszenie powierzchni, która mogłaby zostać przeznaczona na miejsca parkingowe lub komórki lokatorskie. Można się spodziewać, że przynajmniej w pierwszej połowie 2026 roku nastąpi wydłużenie zarówno czasu projektowania, jak i realizacji inwestycji, a także wzrosną koszty za m2.
W międzyczasie pojawił się projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która ma pewne kwestie poprawić i doprecyzować.
